De dorpsgek van Duckstad
AMSTELVEEN - Na zijn filmdebuut in 1934 maakte Donald al snel zijn opwachting in een andere bijrol, in de krantenstrip van Mickey Mouse. Die streefde hij echter al snel voorbij in populariteit. “Mickey had zich in de jaren ‘30 ontwikkeld tot een saaie, brave burgerman. De altijd falende Donald sprak veel meer tot de verbeelding”, verklaart Thom Roep, al dertig jaar hoofdredacteur van weekblad Donald Duck. ,,Donald is een soort dorpsgek, en zo iemand heeft elke plaats nodig.”
Als Donald Duck-kenner bij uitstek speelde Roep een belangrijke rol als adviseur bij de samenstelling van de tentoonstelling. Die brengt in de vorm van filmpjes en oude weekbladcovers de geschiedenis van Donald in beeld. De nadruk ligt op de eend uit het tijdschrift, dat in verschillende varianten in ruim 40 landen wordt uitgegeven. Volgens Roep is dat de Donald zoals de meeste mensen die kennen. “Je hebt natuurlijk ook de eend uit de tekenfilmpjes en de eend die in de pretparken loopt, maar de bekendste variant is toch wel Donald die in Duckstad woont. Het is het universum dat tekenaar Carl Barks in de jaren 50 schiep, met mensen als Oom Dagobert, Willie Wortel en de Zware Jongens.” Van de inmiddels legendarische Barks, de bekendste van alle Duck-tekenaars, zijn een aantal originele schilderijen te zien.
De tentoonstelling is echter méér dan een historisch overzicht; ze laat ook zien hoe de wereld van de strip en de echte wereld elkaar inspireerden. Zo zijn de parodieën op bestaande kunstwerken die eerder in de strip te zien waren nu in het echt nagemaakt, en aan de andere kant zijn er allerlei kunst- en knutselwerken die zijn gebaseerd op de wereld van de strip. Donalds auto staat er bijvoorbeeld, het karakteristieke open rode vehikel met een klepje als achterbank en het kenteken 313. Jaren geleden bouwde een Duitser hem na op basis van een oude Simca. ,,Wie hem precies heeft gemaakt weet ik niet en eigenlijk ook niet precies waarom, alleen dat-ie het écht doet”, vertelt conservator Margot Welle. Over de vijftien ‘in het echt’ gerealiseerde uitvindingen van Willie Wortel is iets meer bekend. ,,Een zekere Norman Fuchs heeft die gemaakt, gewoon vanwege de uitdaging om een getekend voorwerp in het echt na te bouwen”, aldus Welle. “Eigenlijk was het een eenmalig project, maar ze bleken zo populair dat hij er af en toe nog eentje bijmaakt. We hebben onder meer de zelfwandelende wandelstok die voor de gezelligheid met je meeloopt, de automatische kat, de raketstoel, en een apparaat dat met haken de mondhoeken en wenkbrauwen omhoog trekt zodat je altijd vrolijk kijkt.”
Serieuzere kunst is er van Kaj Stenvall, een in eigen land wereldberoemde Fin die een wel heel sterk op Donald gelijkend figuur gebruikt voor grappige, droevige en soms verontrustende schilderijen. “Hij is oorspronkelijk begonnen met een Mickey Mouse-achtig figuurtje, maar die vond hij al snel te braaf. Op de eend is hij nog lang niet uitgekeken; die leent zich goed voor zijn ironische stijl”, vertelt Welle. ,,Door de firma Disney wordt zijn werk gedoogd, maar niet bepaald gewaardeerd. Zeker de twee schilderijen waar de eend rondwaart bij de ruines van de Twin Towers stroken niet echt met de Disney-filosofie. Die willen hun figuurtjes niet met geweld of politiek in verband gebracht zien, en trouwens ook niet met seks, drugs, drank, godsdienst of sigaretten. Het werk van Stenvall is soms op het randje, maar het zijn wel schilderijen die je echt raken.”
Bron: SP!TS - donderdag 22 april 2004